De lucht hangt zwaar van wolken naar beneden, vandaag, dag van de herdenking van de Holocaust. Kwinkelerende vogels doorbreken de stilte. Op de weg suist het verkeer voorbij. Ik ben aan de rand van Riga.

Een ark van wit steen aan de rand van een drukke weg door het bos. Het loof van het voorjaar ontluikt in sappig groen. Regen klettert op de stenen tegels van het smalle rechte pad dat het bos van Bikernieki in voert.

Tussen 1941 en 1944 zijn hier naar schatting 35.000 mensen vermoord; onder wie 20.000 Joden uit Europa en 15.000 Russische krijgsgevangenen en tegenstanders van het naziregime. Ze werden in massagraven geworpen, waarvan er 55 zijn gelokaliseerd: rechthoekige blokken in het bos.

In het kleine open veld niet ver van de weg staat een zwart granieten blok, vierkant, met de tekst in vier talen, Hebreeuws, Duits, Lets en Russisch, erin gebeiteld van Job 16:18. O, aarde! Bedek mijn bloed niet: laat mijn jammerklacht geen rustplaats vinden.

De vierduizend stenen die het granieten blok omringen lijken op mensen. Een zwijgend leger. Er staan plaatsnamen bij, Brno, Praag, Dresden, waar de slachtoffers vandaan kwamen, uit Duitsland, Oostenrijk en Tsjechoslowakije. Op een lege plek een paal met de Davidster, het kruis en de doornenkroon.

Het is bijna onvindbaar, deze herinneringsplek die in 2001 werd ingewijd, nadat er in 1986 mee werd begonnen, het levensproject van de Russische architect Sergey Rizh. Dit is een van de holocaustgedenktekens in Letland, dat van Bikernieki aan de rand van Riga. Hier werden ze heengevoerd.

Op een tegel ligt een geplastificeerd briefje in het Litouws en Duits, vergeten of van het blok gewaaid? Ik bevestig het aan een groen koord aan een van de voorwerpen op het granieten blok. Tussen steentjes en waxinelichtjes.

“Als Deutsche/-r bekenne ich vor Gott und vor Ihnen die schlimmen Sünden meines Volkes vor allem während des zweiten Weltkrieges. Wir haben Litauen und vielen anderen Völkern sehr viel Leid zugefügt. Als deutscher Christ schäme ich mich sehr dafür und bitte um Vergebung. Nur das Blut Jesu Christi kann diese Schuld bedecken und zerbrochene Herzen heilen. Es segne Sie und Ihr Volk, Gott, der Vater, Sohn und der Heilige Geist. Ich liebe Sie.”

 

 

Reageren is niet mogelijk.

Set your Twitter account name in your settings to use the TwitterBar Section.